Okunma; 173
VI. (Tefrîk). Ayırma yolu ile tasarruf: Toplu hâlde zikr edilenleri birbirinden ayırmakdır. Ayrılmış olanlar toplanmadığı gibi, toplanmış olanların arası da ayrılmaz. Bir kelimeden evvel geçen veyâ ona eklenen her kelimenin esâs kelimenin ma'nâsının anlaşılmasında bir te'sîri vardır ve esâs kelimedeki za'îf ma'nâyı kuvvetlendirir. Birbirinden ayrıldığı takdîrde, delâlete düşer. En'âm sûresi, onsekizinci âyet-i kerîmesinde meâlen, (O kullarının fevkınde her dürlü tasarrufa sâhibdir) buyurulmuşdur ki, buna misâldir. Bir kimsenin "O fevkdir" demesinde bir beis yokdur. Çünki kâhirin fevkden önce zikr edilmesi, kâhir ile makhûrun fevkıyyet üzerine fevkın delâletini gösterir. O da rütbe fevkıyyetidir. Kâhir lafzı fevka delâletdir. Hattâ, "O kullarından başkası üzerine kâhirdir" demek, (fevka gayrihi) câiz değildir. (Fevka ibâdihi) ya'nî kullarının fevkınde demek lâzımdır. Allahü teâlânın vasfında, "kullarının fevkındedir" diye zikr etmek, "efendilik üstünlüğü" ihtimâlini kuvvetlendirir. Zîrâ Zeyd Amrın fevkındedir demek, aralarında üstünlük ma'nâsındaki farklılığı açıklamadan önce söylemek yerinde olur. Efendilik-kölelik, tasarrufda gâlib olma, saltanât yolu ile nüfûz kullanma, babalık ve zevciyyet gibi üstünlüklerden, bırak avâmı, âlimler bile gâfildir. O hâlde cem', tefrîk, te'vîl, tefsîr ve çeşidli tagyîrlerde tasarrufda bulunmak, avâma nasıl bırakılır? Bunun için, Selef-i sâlihîn bu inceliklerde çok titiz davrandılar. Vârid olan haberleri, vârid olduğu şeklde, aynı lafz üzere iktisâr edip, dondurdular. Hak da dedikleri gibidir. Doğrusu da onların gördüğüdür.
İhtiyât edilmesi lâzım gelen konuların en önemlisi, Allahü teâlânın zât ve sıfatlarında tasarrufdur. Dilin tutulması ve konuşulmamasına en çok lâyık olan, tehlükesi büyük olan şeylerdir. Küfrden büyük hangi tehlüke vardır. [Ya'nî en büyük tehlüke küfrdür.]
|
Giriş
Sayfam Yap
Sık
Kullanılanlara Ekle
